شماره مطلب: 174

آشنایی با اصطلاحات رشته بیوتکنولوژی

تراریخته (Transgenic) به جاندارانی که از نظر ژنتیکی دستکاری شده‌اند گفته می‌شود. در فناوری تولید جانداران تراریخت، یک یا چند ژن به ژنوم طبیعی جاندار اضافه می‌شود و یا از ژنوم جاندار حذف می‌شود. درصورتی که ژنی از جاندار حذف شود به جاندار حاصل فروریخته یا K

 

تراریخته

تراریخته (Transgenic) به جاندارانی که از نظر ژنتیکی دستکاری شده‌اند گفته می‌شود. در فناوری تولید جانداران تراریخت، یک یا چند ژن به ژنوم طبیعی جاندار اضافه می‌شود و یا از ژنوم جاندار حذف می‌شود. درصورتی که ژنی از جاندار حذف شود به جاندار حاصل فروریخته یا Knock out گفته می‌شود.

جانداران تراریخته و فروریخته، کابردهای زیادی در پژشکی و زیست‌فناوری دارند. امروزه بسیاری از پروتیئین‌های دارویی مانند انسولین، فاکتور ۸ انعقاد خون، هورمون‌های رشد و ... از طریق این فناوری تولید می‌شود. با استفاده از فناوری تراریخت گیاهانی تولید شده‌اند که ارزش غذایی بیشتری دارند و یا مقاوم به یک سری از آفت‌ها هستند.

جانورانی که زیر تابش پرتو فرابنفش نور تولید می‌کنند، باکتریهای موسوم به «کاندوم‌های زنده» که جلوی تکثیر ویروس اچ‌آی‌وی را می‌گیرند، خوک‌های مولد پروتئین اسفناج و بزهای تولید کننده تارعنکبوت همگی از جانداران تراریخته هستند.

با این عمل همچنین میتوان گیاهان تراریخته‌ای بوجود آورد که نیاز به آبیاری و زهکشی کمتر داشته باشند و یا در راستای علم زیست‌شناسی بقا جانورانی را که در خطر نابودی قرار دارند از خطر انقراض حفظ کرد.

گیاه تراریخته

به گیاهی اطلاق می‌شود که ساختار ژنتیکی آن از طریق مهندسی ژنتیک تغییر یافته باشد. این تغییر معمولاً جهت بهبود مقاومت گیاه به برخی آفات یا بیماریهای گیاهی و برای بهبود عملکرد گیاه و بهره وری کشاورز صورت می‌گیرد.

غالباً هدف از مهندسی ژنتیک در گیاهان انتقال یک یا چند ژن به گیاه می‌باشد که در صورت موفقیت یک ویژگی جدید به گیاه می‌بخشند. این ویژگی جدید معمولاً در گیاهان هم خانواده یافت نمی‌شود. به همین دلیل انتقال ژن یا ژنهای عامل این ویژگی، که گاهی در گیاهان غیر هم خانواده یا حتی موجود زندهٔ دیگر مانند یک گونهٔ باکتری موجود می‌باشد، از طریق روشهای متداول اصلاح نباتات محقق نخواهد شد. نمونه‌های استفاده از گیاهان تراریخته با صفتی چون مقاومت به یک آفت، بیماری یا خشکی را می‌توان در کشاورزی مدرن یافت. گیاهان تراریخته در صنعت داروسازی جهت تولید صنعتی برخی ترکیبات با کاربرد پزشکی نیز استفاده می‌شوند.

 

علیرغم فواید بسیار و به تبع آن علاقه‌مندان زیاد در بین محققین و کشاورزان، استفاده از گیاهان تراریخته منتقدینی دارد. این انتقادات بر اساس ملاحظات اکولوژیکی و اقتصادی می‌باشد چرا که موجودات تراریخته غالباً به درخواست ابداع کنندگان آنها تحت قوانین مالکیت معنوی محافظت می‌شوند. این منتقدین همچنین به بحث تولید شده با گیاهان تراریخته می‌پردازند.

در ایران اولین محصول کشاورزی تراریخته رقمی از برنج است که در برابر کرم ساقه خوار برنج Chilo suppressalis مقاوم است. اگرچه تراریزش برنج چندسالی است که در ایران آغاز شده است ولی به دلیل سرسخت بودن برنج به تراریزش که خود از دشوار بودن کشت بافت آن ناشی می شود، این رویکرد متوقف شده است و به بسیاری از ارقام برنج بومی ایرانی تعمیم نیافته است. در قیاس با کشورهایی چون هند و چین و ژاپن، تاکنون تلاش های اندکی به منظور کشت بافت برخی از ارقام برنج بومی ایرانی صورت پذیرفته است، که این مهم مستلزم تلاش بیشتر محققین در این زمینه می باشد.

 

سیس ژنیک

موجودات تراریختی که تغییرات ژنتیکی آن ها از طریق انتقال ماده ژنتیکی از گونه های هم خانواده صورت می گیرد.(مثال: از یک گونه لوبیا به گونه دیگر لوبیا، از یک گونه بز به گونه دیگر بز )

ترنس ژنیک

موجودات تراریختی که تغییرات ژنتیکی آن ها  از طریق انتقال ماده ژنتیکی از گونه های غیر هم خانواده صورت می گیرد. (مثال: انتقال ژن از باکتری به گیاه، از باکتری به ماهی و ...)

پروتكل ايمني زيستي كارتاهنا

كشورهاي عضو كنوانسيون تنوع زيستي در سال 1995، با شروع مذاكرات درباره موافقتنامه هاي قانوني كه بتواند مسائل مربوط به خطرات احتمالي GMO ها را بررسي كند، به اين نياز پاسخ دادند. اين مباحثات نهايتاٌ در 29 ژانويه سال 2000 منجر به قبول پروتكل ايمني زيستي كارتاهنا شد. اين پروتكل مشتمل بر 40 ماده و 3 ضميمه است. پروتكل ايمني زيستي كارتاهنا با تكيه بر "اتخاذ تمهيدات احتياطي" كه در اصل 15 اعلاميه ريو در مورد محيط زيست و توسعه عنوان شده قوانين خود را بنا نهاده است. بر اساس اين اصل وقتي احتمال بروز خطر يا خسارت غير قابل جبراني وجود دارد كمبود يا عدم اطلاعات علمي نبايد بعنوان بهانه اي براي به تاخير انداختن اقدامات جهت جلوگيري از تخريب و فرسايش محيط باشد. اين پروتكل در واقع اولين سيستم قانونگذاري جامع براي اطمينان از انتقال، نگهداري و استفاده ايمن از محصولات GMO را كه در نظر است در بين كشورها جابجا شوند، تنظيم نموده است.

دریافت فایل پروتکل  http://nigeb.ac.ir/web/guest/122

 

GMO (genetically engineered organism) جانداران دستکاری‌شده ژنتیکی

موجوداتی‌اند که ساختار ژنتیکی‌شان به وسیله روش‌های مهندسی ژنتیک تغییر پیدا کرده‌است. این روش‌ها به طور کلی به نام فناوری دی ان ای نوترکیب شناخته می‌شوند، که شامل استفاده از ملکول‌های دی‌ان‌ای با منشاءهای مختلف و ترکیب این ملکول‌ها برای ساخت یک مجموعه جدید از ژن‌ها می‌باشد. دی‌ان‌ای‌های ساخته شده سپس به درون موجودی که گیرنده ژن‌های جدید یا اصلاح شده‌است، انتقال پیدا می‌کند. موجودات تراریخته یک زیر مجموعه از موجودات اصلاح شدهٔ ژنتیکی یا به اختصار GMOها هستند، موجوداتی که به آن دی‌ان‌ای گونه‌های دیگر الحاق شده‌است.

GM food

غذاهایی که موجودات اصلاح شده ژنتیکی ترکیبات آن ها را تشکیل می دهند.

 

کشت بافت (گیاهی)

روشی آزمایشگاهی برای تکثیر غیر جنسی یک گیاه، ارگان یا سلول، که به منظور حصول تعداد زیادی از آن ها با ژنتیک یکسان کاربرد دارد. این تکنولوژی یکی از راهکارهای مورد استفاده در مهندسی ژنتیک می‌باشد که بعد از انتقال ژن هدف به گیاه مورد نظر  از این روش برای تکثیر گیاه حاصل استفاده می شود.

 

 

 

 

 

 

نظرات

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.
mbsafakish
سایت بسیار خوبی را پایه گذاری نموده اید. ان شالله که همیشه بروزرسانی خوبی داشته باشد و این کار خوب تداوم یابد.